HAMES

INTERVISTI:

 

1966 Sena ilu fl-aktar gimgha tragika ta' l-istorja

 

Minn Alfred Grech

 

Iltqajt maghhom bil-fantasija: kienu hemm prezenti, raw kollox anzi hadu wkoll parti f'dak li sar.  Mort malajr fuqhom biex naghmlilhom xi mistoqsijiet biex nigbor minn fommhom l-impressjonijiet hajjin ta' dawk l-avvenimenti tragici.

 

Ninsabu f'Gerusalemm, 1966 sena ilu, fil-gimgha ta' qabel l-Ghid tal-Lhud.

 

HADD IL-PALM - Wiehed tifel

 

Il-folla kbira ta' quddiem it-Tempju qed tonqos.  L-art hija miksija bil-palm u l-frieghi taz-zebbug.  Jghaddi tifel minn quddiemi u nwaqqfu.  Jidher ftit fuq tieghu u mimli kollu trab.  X'ser nghidlu?  Oqghod, gej fuqi hu.

 

"Rajt x'gurnata kellna, eh!  Jien qatt ma rajt wahda hekk. Hadt pjacir hafna u ghidx     kemm qtajt palm u zebbug mis-sigar... ara, ghandi girfa f'saqajja.  Imma xorta kuntent, taf!  Jien hemm kont, quddiemu u tbissimli wahda...  Tant bdejt nghajjat li nhnaqt.  Mela kien hemm ragel u beda jsikkitna, u trid tara x'qallu Gesu': "Jekk jieqfu dawn it-tfal, jibdew jghajtu l-igbla".  Gurnata ta' ferh... imma dik it-tbissima, iva, dik it-tbissima li tani Gesu' ma ninsieha qatt...."

 

HAMIS IX-XIRKA - Appostlu

 

Qed jinfetah il-bieb tas-sala fejn Gesu' ghamel l-ahhar ikla Tieghu.  Issa, ara, hergin.  Iva, Gesu' u hdax-il ragel mieghu.  Diga' dalam, izda l-qamar qed idawwal xi ftit it-toroq.  Wiehed mill-Appostli baqa' fis-sala ghax nesa' xi haga.  Hiereg.  Nitolbu l-impressjonijiet tieghu.  Jidher qisu mbikkem.

 

"Ma nistax nispjega, imma... l-Imghallem jidher imhasseb... qalilna li se jhallina... ma nistax nifhem.  U mhux il-lum l-ewwel darba li qalilna hekk.  Rajt ftit granet ilu xi trijonf?  Nahseb li fi ftit xhur kulhadd ikun Mieghu... Haga wahda ma' stajtx nifhem il-lejla: f'certu mument l-Imghallem qabad bicca hobz u berikha:  "Dan hu Gismi."  Qabad kalci ta' l-inbid: "Dan hu Demmi li jigi mxerred..." "Mxerred?  Allura ghandu jmut?  Imma l-priedki tal-lejla fuq l-imhabba?...  Skuzi, ha nhallik ghax l-ohrajn bilkemm jidhru.  Sejrin nitolbu fil-Getsemani..."

IL-GIMGHA L-KBIRA - Centurjun

 

Iltqajt mieghu ftit wara li dahal mas-suldati wara li lestew dmirhom fuq il-Golgota.  Qed inehhi l-korazza.  Jidher imdejjaq ferm.

 

"L-impressjonijiet tieghi?  Gurnata mill-aghar, anzi l-aghar wahda ta' hajti.  Pajjiz mishut!... Tistaqsini ghaliex qatluh?  Mur staqsi 'l Pilatu.  Imma dak ir-Ragel li sallabna ma kienx xi ragel mill-aghar bhat-tnejn l-ohra.  Dak kien l-Iben t'Alla, u nista' nahilfu.  Ghidli haga, inti qatt rajt fit-tlieta ta' wara nofs in-nhar, ix-xemx u l-art titrieghed bhal f'terremot tal-biza' ghall-ghajta ta' wiehed ikkundannat ghall-mewt?  Li kieku rajtu kif rajtu jien!...  L-anqas ma wera sinjal ta' mibeghda, anzi talab ghalina...  Qed taraha din il-lanza?  Din dahlet sa hawn fil-kustat Tieghu, u f'dik it-ticrita rajt il-qalb ta' Alla.. Skuzani taf imma ma' nistax inkompli aktar...."

 

IL-GIMGHA BIL-LEJL - It-tifel tal-Hadd li ghadda

 

It-toroq ta' Gerusalemm iffullati bin-nies ghax waslet il-festa ta' l-Ghid.  Madankollu m'hemmx dak il-ferh tas-soltu.  Malli n-nies jidhlu fit-Tempju  jaraw il-purtiera l-hoxna maqsuma.  Qed jghidu anke li xi mejtin irxuxtaw u dehru f'Gerusalemm.  Kif kont ghaddej nahseb u nhares mistaghgeb, nerga' nilmah dak it-tifel ta' nhar il-Hadd.  Izda x'differenza!  Issa m'ghadux ferhan, izda b'ghajnejh homor bid-dmugh.

 

"Qed tara x'ghamlulu ja kefrin?  X'nistghu naghmlu ahna t-tfal?  Qaghadna nittawlu mit-tieqa u rajnieh imbiccer u igorr is-salib... Wara mort nigri fuq il-Golgota, rajthom isammruh u smajt id-daqqiet tal-martell... Ftit ilu, minn hawn ghadda grupp ta' suldati; qalu li sejrin ghassa mal-qabar Tieghu... Ja kattivi li huma!  Jahasra, tghidx kemm kien ihobbna, imma issa, imma issa qatluh..."  Hawnhekk it-tfajjel infexx jibki.

 

L-GHODWA TA' L-GHID - Suldat

 

Kulhadd jidher jitkellem taht l-ilsien.  Qisu gara xi haga mhux tas-soltu.  Nersaq lejn grupp ta' pellegrini u f'nofshom nilmah suldat kollu eccitat li qieghed ikellimhom.

 

"Haga li ma titwemminx.  Sthajjiltu l-ahhar tad-dinja!  Il-blata l-kbira tal-qabar giet imwarrba ma nafx kif.. qisha bicca injama... Terremot tal-biza' u dawl qawwi li jaghmik...  U kollha hrabna.  Le, le, dak ir-Ragel ma kienx biss bniedem.  Issa qam aktar qawwi minn qabel.  Dak kien verament l-Iben t'Alla.  Issa kulhadd ikun jaf.. u tawna wkoll xi haga tal-flus biex ma nitkellmux!... Imma 'l Alla ma jirnexxilhomx jaghlqulu halqu.  Issa d-dinja kollha tkun taf... id-dinja kollha!"

E-mail to Alfred Grech: davmar@globalserve.net

Return to Main Page